Akıllı Ev Sistemleri (Ev Otomasyonu) Nedir?

Akıllı Ev Sistemleri

1. Akıllı Ev Teknolojisi ve Akıllı Ev Nedir?

Ev teknolojileri endüstrinin birçok alanında kullanılan kontrol sistemlerinin gündelik hayata uyarlanması, Akıllı ev sistemleri (ev otomasyonu) de bu teknolojilerin kişiye özel ihtiyaç ve isteklere uygulanmasıdır. Akıllı ev tanımı ise, bütün bu teknolojiler sayesinde ev sakinlerinin ihtiyaçlarına cevap verebilen, onların hayatlarını kolaylaştıran ve daha güvenli daha konforlu ve daha tasarruflu bir yaşam sunan evler için kullanılmaktadır.


2. Ev teknolojilerinin kapsamı nedir?

Ev teknolojileri aslen bizlerin hiç de yabancı olmadığı bir konu. Mikserler, kahve makinaları ve mutfak robotları gibi mutfak aletleri; televizyonlar, müzik setleri, DVD oynatıcılar, videolar; buzdolapları, çamaşır ve bulaşık makinaları, otomatik garaj kapıları, ışık seviyesi ayarlanabilir lambalar, telsiz telefonlar, elektrik süpürgeleri ve daha bunlar gibi birçok cihaz, endüstri için geliştirilen teknolojilerin gündelik hayata uygulanması ile hayatımızın ayrılmaz bir parçası oldu. Daha sonraları bu cihazlar yine gelişen teknolojiyle hayatlarımızı kolaylaştırmak için birçok değişim geçirdi; Televizyonlar, müzik setleri ve hatta garaj kapıları için uzaktan kumandalar, kahve makinaları için zamanlayıcılar, kullanıcıya birçok seçenek sunan çamaşır ve bulaşık makinaları, buzdolapları geliştirildi. şimdi de bu sürecin bir sonraki adımı olarak, tüm evin tek bir noktadan kontrol edilmesine imkan veren ve programlama imkanlarıyla bu kontrolü kendiliğinden sağlayan ev otomasyon teknolojileri tüketicinin hizmetine sunuluyor.

Bu sistemler geliştirilirken göz önünde bulundurulan temel unsurlardan biri de bu sistemlerin kişisel bilgisayarlarla tam uyumlu olarak çalışabilmesidir. Kişisel bilgisayarlar artık çağdaş bir evin standartları arasına girdi ve birçok insanın haberleşme, eğlence gibi birçok alandaki alışkanlıklarını değiştirdi. Bu süreçte artık bazı evlerde birden fazla kişisel bilgisayar bulunması ve bunlar arasında bir ev içi bilgisayar ağı kurulması da bunun en etkili kanıtlarından biri. Bu değişimler göz önüne alındığında görülüyor ki bir sonraki adım, bu bilgisayarların ev yaşantısını da değiştirmesidir. Bu değişim de bir evdeki cihazlar ve ışıkların bilgisayarlarca kontrol edilmesiyle gerçekleşecektir. Çoğu ev otomasyon sisteminin içerdiği ana kontrol sistemi de bu işler için özelleşmiş ve kullanımı çok basit olan bir bilgisayardır.


3. Evinizin akıllı olması için nasıl değişiklikler yapmanız gerekir?

Evinizin “akıllı” hale gelmesi için, belirli standart parçalar içeren hazır sistemler bulunduğu gibi, bu sistemlere, ihtiyaçlarınız doğrultusunda ve bütçenize uygun olarak eklemeler, çıkarmalar yapabilirsiniz.

Hazır sistemlerin çoğu bir ana kontrol kutusu, bir kontrol paneli, çeşitli algılayıcılar, cihaz denetleyicileri, uzaktan kumandalar ve bir telefon modülü içerir. Ortalama bir kitap büyüklüğünde olan kontrol paneli evin girişine yerleştirilir. Kontrol kutusu ile haberleşen algılayıcılar ve cihaz denetleyicileri, hiçbir tadilata neden olmayan kablosuz veya elektrik şebeke haberleşmeli çeşitlerden olabileceği gibi pille ihtiyaç duymaması veya elektrik kesintilerinden etkilenmemesi için kablolu modeller de seçilebilir.


4. Akıllı bir ev neler yapabilir?

Akıllı Ev ÖzellikleriBu soruya tek bir yanıt vermek oldukça zordur. Günümüzde, artık belirli bir takım işlevleri yerine getiren sistemlerden öte, isteğe ve ihtiyaca göre programlanabilen, parça eklemeye ve çıkarmaya imkan tanıyan sistemlerin geçerli olduğu dünyaca kabul edildiğinden ev otomasyon sistemleri de bu inançla geliştirilmektedir. Örneğin evin bir köşesine yerleştirilecek bir hareket algılayıcısı; siz evde yokken veya uykudayken hırsızlığa karşı bir alarm tetikleyicisi olarak kullanılabilirken, siz evde iken odaya girdiğinizde ışıkların yakılması, odasında uyuyan bebeğiniz hareketlendiğinde veya bakım altında tutulması gereken bir kimse uzun süre hareketsiz kaldığında size telefonla bir uyarı gönderilmesi için kullanılabilir. Aynı hareket algılayıcı evin dışına yerleştirilerek siz tatildeyken eve yaklaşan birisi olduğunda müzik seti çalıştırılarak veya ışıklar yakılarak evin dolu olduğu izleniminin verilmesi amacıyla da kullanılabilir.

Bunun dışında ev otomasyon sistemlerinin en önemli özelliği, her kontrol tek bir sistemle sağlandığından ev içindeki her şeyin, uzaktan kumanda, kontrol paneli, telefon veya internet yoluyla aynı rahatlıkla kumanda edilebilmesidir.

Örnekler
Programlanmaya elverişli bir ev otomasyon sistemi, aşağıdaki örneklerde bahsedilen kontrollerden hepsini daha fazlasını veya isteğe bağlı olarak sadece bazılarını gerçekleştirebilir.

  • Geceleyin ışıklar sizin bulunduğunuz yerlerde otomatik olarak yanar olmadığınız bölgelerde ise söndürülür.
  • Evin ve suyun sıcaklığı siz uyanmadan ya da işten eve dönmeden istediğiniz seviyeye getirilerek evinizin sizi sıcak bir biçimde karşılaması sağlanır.
  • Bahçedeki çimlerin belirli aralıklarla ve yağmur yağmamışsa sulanması sağlanır.
  • Siz yatarken evdeki tüm ışıkları ve cihazları kapatır, yatak odanızın ışığını kısar, ısıtıcıyı ekonomik moda alır, gece modunda korunmasını istediğiniz bölgelerde alarm sistemini devreye sokar ve bir saat sonra radyoyu kapatır.
  • Tek bir komutla perdeleri indirip, ışıkları kısıp, mısır patlatma makinasını çalıştırıp, telefonu sessiz komuma alıp DVD oynatıcısını ve Televizyonu açarak ev sinema keyfinizi katlar.
  • Yangın durumunda, evdeyseniz iç sirenle dışardaysanız sizi telefonla arayarak uyarır, itfaiyeyi arar, gaz vanalarını ve havalandırma sistemini kapatır, belirli bölgelerde ışıkları yakarak çıkışınıza yardımcı olur.
  • Sabah evden çıkarken tek tuşla bütün cihazları ve ışıkları kapatır, ısıtıcıyı ekonomik moda alır, evden çıktığınıza dair sekreterinize telefonla haber verir ve siz çıktıktan belirli bir süre içerisinde alarm sistemini devreye sokar.
  • Ev içine imkan verdiği tüm kontrolleri telefonla verilen komutlarla da gerçekleştirir.
  • Çocuklar okuldan eve geldiğinde sizi telefonla arayıp haber verebilir.
  • Evdeki cihaz ve ışıklar uzaktan kumandayla kontrol edilebilir.
  • Ev içi ve dışındaki ışıkları gün batımı ve gün doğumu saatlerine göre yakar ve söndürür.
  • Evdeki tüm lambaların ışık seviyesi ayarlanabilir.
  • Perde motorları ile güneşlik ve panjurların uzaktan kumanda, kontrol paneli veya telefonla kontrolü.
  • Günün belirli bir saatinde veya istenildiği anda sizi ya da çocuklarınızı uyandırır.
  • Çocukların televizyonunu her gün akşam belirli bir saatte kapatabilir.
  • Her sabah kalktığınızda veya günün çeşitli zamanlarında kahvenizin hazır olmasını sağlayabilir.
  • Telefon çaldığında televizyon veya müzik setinin sesini kapatabilir.
  • Telsiz telefonunuzu evi tümüyle kontrol edebilecek bir kumandaya dönüştürür.
  • Hareketi kısıtlı kişiler uzaktan kumanda sayesinde çevrelerini çok daha rahat kontrol edebilir ve gerektiğinde yardım çağırabilirler.
  • Siz tatildeyken zamanlamalarla veya eve yaklaşan birisi olduğunda evin dolu olduğu izlenimini verebilir.
  • Şüpheli bir durumda iç ve dış tüm ışıklar tek düğme ile açılabilir.
  • İstenilen bölgelerde alarm çalıştırılabilir veya kapatılabilir.
  • Çamaşır makinası gibi fazla elektrik tüketen cihazların akıllı sayaçlarla uyumlu olarak, indirimli saatlerde çalışmasını sağlayabilir.
  • Lambaları tam parlaklıkları yerine %90 parlaklıkta yakarak, ampullerin ömrünü iki katına çıkarmakla beraber hem de enerji tüketimlerini %30 oranında azaltabilir.

5. Ev otomasyonu nasıl enerji tasarrufu sağlar?

Endüstride otomasyona geçilmesinin en önemli nedeni verimliliği arttırmak ve enerji tasarrufu sağlamaktır. Ev otomasyonunda da durum farklı değildir. Normal bir ailenin enerji giderlerini arttıran ve gereksiz enerji tüketimine neden olan en büyük etkenler, gereksiz yere açık bırakılan ışıklar, kısa süreler için hızlı ısıtma ve soğutma sağlamak için, yüksek seviyelerde çalıştırılan ısıtma ve soğutma sistemleri, evin kullanılmayan bölgelerinin ısıtılması, gün ışığından gerektiği kadar faydalanamama, açık bırakılan cihazlar ve benzeri durumlardır. Isıtma sistemlerinin otomasyonla denetimi bir evin ısı enerjisi tüketimini %10, gereksiz ışıkların söndürülmesi, yakılan ışıkların %90 parlaklıkta yakılması, cihazların ucuz tarife zamanlarına göre programlanması gibi yöntemler ise elektrik enerjisi tüketimini %30’a varan oranda azaltabilir.


6. Ev otomasyonu nasıl konfor sağlar?

Bu konu da büyük ölçüde hayal gücünüze ve ev teknolojisi uzmanlarıyla beraber tespit edebileceğiniz ihtiyaçlarınıza göre büyük çeşitlilikler gösterebilir. Konfor sağlanmasındaki temel mantık, kişiye gereksiz yere zaman kaybettiren işlemlerin otomasyon sistemi tarafından yerine getirilmesi ve normal koşullarda kullanıcı tarafından gerçekleştirilemeyecek işlemlerin yerine getirilmesidir.

Bu konularda en büyük kolaylığı, ev otomasyon sistemlerinin birçok komutu arka arkaya yerine getirmek suretiyle gerçekleştirdiği “senaryolandırma” seçeneği sağlar.

Tüm perdelerin kapanması, ışıkların kısılması, alt katta alarmın devreye girmesi, TV’nin 1 saat sonra kapatılması gibi normalde zaman kaybettirecek işlemler tek bir komutla yerine getirilebilir.

Sabah belirli bir saatte kahve makinasının çalıştırılması, suyun ve evin sıcaklığının ayarlanması, müzik setinin veya TV’nin çalıştırılması, alarm sisteminin devre dışı bırakılması ve siz evden çıkarken bütün cihazların ve kapatılıp işyerinize evden çıktığınızı haber vermek için telefon edilmesi yine senaryoların zamanlandırılması ile sağlanabilir.


7.Ev Otomasyonu nasıl güvenlik sağlar?

Hareket algılayıcılar, kapı ve pencerelere yerleştirilen manyetik sensörler tüm evi gözetim altında tutar. Akıllı bir evin sağlayacağı güvenliğin klasik alarm sistemlerine kıyasla en büyük avantajı, hırsızlık, yangın veya su baskını gibi olayların gerçekleşmeden önlenebilmesidir.

Siz tatilde iken eve yaklaşan birisi olduğunda senaryolar yardımı ile ışıklar, müzik seti veya TV gibi cihazlar çalıştırılıp evin dolu olduğu izlenimi verilebilir ve hırsız uzaklaştırılır.

Evlerde çıkan yangınların en büyük nedenleri elektrik kontakları, fişte unutulan cihazlar ve ısıtma sistemlerindeki problemlerdir. Otomasyon sistemleri tüm elektrik şebekesi ve cihazları kontrol ettiğinden bu riskler minimuma indirildiği gibi herhangi bir yangın tespit edildiğinde otomatik olarak gaz vanaları ve havalandırmalar kapatılıp yangının büyümesi engellenir.

Akıllı evlerin güvenlik konusunda tanıdığı bir diğer büyük avantaj ise, sadece alarm istasyonlarını değil, önceden belirlenmiş telefon numaralarını da arayarak sesli uyarı mesajları vermesidir.

Bu akıllı sistemlerin kullanımı da diğer sistemlere göre çok daha büyük kolaylıklar getirir. Temizlik vb. işlemler için haftanın sadece belirli zamanlarında geçerli olan giriş kodları, gece eve geç gelecek bir aile ferdinin eve girişinin sağlanması, gibi seçenekler bu sistemleri çok daha kullanışlı hale getirmektedir.


8. X-10 Nedir?

X-10X-10 size evinizdeki ışıkları, cihazları ve diğer ekipmanlarınızı zaten varolan 220 Volt’luk elektrik kabloları üzerinden kumanda etmenize yarayan bir iletişim dilidir. Hiçbir ekstra kablolama gerektirmez. X-10 ürünlerini evinize rahatça kurup çalıştırabilirsiniz. Taşımakta çok kolay olduğundan gittiğiniz her yere götürebilirsiniz. Bu ürünler sizin kendinizin kurup çalıştırılabilmesi için tasarlanmıştır. X-10’in ışıkları ve cihazları kumanda edebilmek için verici ve alıcılardan oluşan basit bir mantığı vardır.

8.1 Vericiler

Vericiler elektrik kabloları üzerinden alıcılara sinyal gönderirler. Alıcılar bu sinyali yorumlayarak ne yapacak olduklarına karar verirler. Örneğin Aç, Kapa, Kıs, Parlaklığı arttır gibi. Vericiler uzaktan kumanda cihazları, ayarladığınız saatte göre komut gönderen zamanlayıcılar, sesiniz, bilgisayar arabirimi olabilir.

8.2 Alıcılar

Alıcılar ise kendilerine gönderilen sinyallere göre kendilerine bağlı cihazlara açma, kapama, kısma gibi kumandaları uygularlar. Alıcılar prizlere takılabilen portatif modüller, buat içi modüller olabilirler.

Kaynak Onur YİĞEN